Sofizmat utożsamienia

Używanie tego samego słowa w dwóch różnych znaczeniach w obrębie jednego rozumowania, tak by wniosek wydawał się spójny.

Mechanika perswazji

Mózg domyślnie zakłada, że to samo słowo znaczy to samo. Gdy znaczenie się przesuwa, łapiemy się na pozornej spójności logicznej, choć właściwie porównujemy jabłka z gruszkami.

Dlaczego to działa właśnie na ciebie

Twój mózg czyta szybko — przy zwykłym artykule rozpoznaje całe słowa, nie litery, i nie zatrzymuje się na ponowną definicję pojęć. To oszczędza ogromne ilości energii. Dlatego gdy ktoś używa słowa «wolność» raz w sensie politycznym, raz w sensie prywatnym, ty czytasz jak gdyby chodziło o to samo — i wniosek wydaje się logiczny. Ten chwyt działa szczególnie skutecznie na osoby, które ufają, że «autor wie, co pisze» — czyli na większość czytelników mediów głównego nurtu.

Jak rozpoznać

• Słowa-wytrychy używane w różnych sensach: «wolność», «kultura», «normalność», «prawda»
• Wniosek brzmi jak wynika z przesłanek, ale gdy podstawisz definicję — przestaje pasować

Antidotum

Poproś o jednoznaczną definicję kluczowego słowa i sprawdź, czy w całym wywodzie znaczy to samo.

Przykład

«Mężczyzna powinien być silny — a polscy mężczyźni są słabi (= zarabiają mniej niż 5 lat temu).» — «silny» raz znaczy charakter, raz finanse.

Źródło: Schopenhauer, Sposób 2