Hierarchia źródeł
5-poziomowa klasyfikacja źródeł, do których Faktoskop sięga. Tylko źródła pierwotne — bez zewnętrznych fact-checkerów.
Filozofia
Faktoskop NIE używa zewnętrznych fact-checkerów (Demagog, AFP Fact Check, Reuters Fact Check, Google Fact Check, PolitiFact, Snopes). Sięgamy bezpośrednio do źródeł pierwotnych.
Powody:
- Fact-checkerzy mają różne agendy polityczne — ich oceny nie są neutralne.
- «Outsource'owanie myślenia» do fact-checkera odwraca cel narzędzia (myślenie krytyczne).
- Tracimy multi-perspektywizm (każdy fact-checker prezentuje jedną interpretację).
5 poziomów hierarchii
Poziom S1 — Wysokie zaufanie
Międzynarodowe i krajowe instytucje statystyczne, niezależne od cyklu wyborczego.
- Polska: GUS (stat.gov.pl), NBP (nbp.pl), ZUS (zus.pl)
- UE: Eurostat (ec.europa.eu), EBC (ecb.europa.eu)
- Globalne: OECD, Bank Światowy, MFW, FAO, WHO, MOP, UNESCO
Poziom S2 — Wiarygodne
Oficjalne dokumenty państwowe, stenogramy parlamentarne, wyroki sądów.
- Sejm RP (sejm.gov.pl), Senat RP, RCL, Trybunał Konstytucyjny, Sąd Najwyższy, NSA
- Parlament Europejski, Rada Europejska, TSUE
Poziom S3 — Średnie zaufanie
Państwowe organy z politycznie zmiennym kierownictwem — wymagają oznaczenia kontekstu.
- NIK, RPO, UODO, KNF, KRRiT, UOKiK, UKE, PIP, GIOŚ, Rzecznik Praw Dziecka
Poziom S4 — Niskie zaufanie
Sondaże komercyjne — wartościowe ze świadomością ograniczeń metodologicznych.
- CBOS, IPSOS, Kantar, IBRiS, Ariadna, Social Changes, YouGov, Pew Research
Poziom S5 — Peer-reviewed
Bazy publikacji naukowych z recenzją koleżeńską.
- PubMed, arXiv, Google Scholar, DOAJ, POL-on, ScienceDirect, Springer, Wiley, Cochrane
Zakazane fact-checkerzy
Domeny, których NIGDY nie używamy jako źródła:
- demagog.org.pl
- afp.com / factcheck.afp.com
- reuters.com/fact-check
- factcheck.org
- politifact.com
- snopes.com
- google.com/factcheck