Uogólnienie niedozwolone

Wyciąganie ogólnego wniosku z pojedynczego przypadku, małej lub niereprezentatywnej próby.

Mechanika perswazji

Mózg uwielbia wzorce — jeden lub dwa przykłady wystarczą, by uznać prawidłowość za regułę. To skrót poznawczy, który ewolucyjnie pozwalał szybko reagować, ale w analizie społecznej prowadzi do fałszywych wniosków.

Dlaczego to działa właśnie na ciebie

Twoi przodkowie, którzy po jednym ataku tygrysa unikali wszystkich tygrysów, przeżyli i przekazali ci ten odruch. Dziś, gdy autor pisze «Polacy są X» na podstawie kilku znajomych, ta sama wewnętrzna alarmówka aktywuje się — uznajesz tezę za bezpieczną, bo twoja własna pamięć podsuwa kilka pasujących przypadków. Walka z tym wzorcem to walka z biologią, nie z głupotą.

Jak rozpoznać

• Słowa-klucze: «zawsze», «każdy», «typowy», «wszyscy», «to jest Polska»
• Brak liczebności próby albo źródła danych
• Wniosek nieproporcjonalnie duży w stosunku do przedstawionych dowodów

Antidotum

Zapytaj: ile dokładnie przypadków stoi za tym wnioskiem? Jak została dobrana próba? Czy istnieją kontrprzykłady?

Przykład

«Spotkałem trzech mężczyzn — żaden nie umiał rozmawiać. Polscy mężczyźni nie umieją rozmawiać.» — z trzech przypadków robi się cecha 18 milionów osób.

Źródło: Schopenhauer, Sposób 1